Bối cảnh thiên tai nghiêm trọng tại Việt Nam

Tháng 9 và 10 năm 2025, Việt Nam liên tiếp hứng chịu nhiều cơn bão lớn gồm Mitag (số 8), Ragasa (số 9), Bualoi (số 10) và Matmo (số 11).
Mưa lớn kéo dài, lũ quét và sạt lở đất đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng tại các tỉnh Bắc Ninh, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Nghệ An và Hà Tĩnh, khiến hàng nghìn ngôi nhà ngập sâu, hệ thống đê điều và đường giao thông hư hại nặng.

Theo thống kê sơ bộ từ Tổng cục Phòng chống thiên tai, nhiều khu vực vẫn trong tình trạng thiếu nước sạch, điện sinh hoạt và phương tiện y tế cơ bản. Trong bối cảnh đó, Nhật Bản – đối tác chiến lược toàn diện của Việt Nam – đã kịp thời đưa ra hành động hỗ trợ cụ thể, thiết thực và nhân văn.

Nhật Bản kích hoạt cơ chế viện trợ khẩn cấp JDR

Ngay sau khi Việt Nam gửi đề nghị hỗ trợ quốc tế, Chính phủ Nhật Bản đã thông qua Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) kích hoạt Chương trình Cứu trợ Thiên tai Khẩn cấp (Japan Disaster Relief – JDR).
Chỉ trong vòng vài ngày, một lô hàng viện trợ gồm thiết bị lọc nước, chăn, can nhựa và tấm nhựa đa năng đã được vận chuyển bằng đường hàng không từ kho dự trữ của JICA đến Sân bay quốc tế Nội Bài.

Các vật phẩm viện trợ gồm:

• 40 thiết bị lọc nước, giúp cung cấp nước sinh hoạt cho hàng nghìn hộ dân;
• 5.100 chiếc chăn ấm, hỗ trợ người dân vùng ngập lũ;
• 1.000 can nhựa đựng nước, phục vụ nhu cầu cấp thiết tại các điểm sơ tán;
• 50 tấm nhựa đa năng (plastic sheet) dùng làm mái che tạm, nền nhà hoặc khu trú ẩn.

Tổng lô hàng có giá trị hàng trăm triệu yên, được gửi trực tiếp tới Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai (VDDMA) – đơn vị tiếp nhận và điều phối viện trợ của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam.

Hỗ trợ đúng lúc, đúng nơi

Ngay khi hàng viện trợ đến Việt Nam vào ngày 13/10/2025, buổi lễ bàn giao đã được tổ chức tại sân bay Nội Bài. Đại diện phía Nhật Bản, ông Kobayashi Yosuke, Trưởng Văn phòng JICA Việt Nam, chia sẻ:“Chúng tôi mong rằng các vật phẩm cứu trợ này sẽ nhanh chóng đến được với người dân chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Nhật Bản luôn đồng hành cùng Việt Nam trong nỗ lực bảo vệ cuộc sống và khôi phục sau thiên tai.”

Sau buổi bàn giao, toàn bộ hàng hóa được vận chuyển khẩn cấp đến tỉnh Bắc Ninh – một trong những địa phương chịu thiệt hại nặng nhất.
Chính quyền địa phương đã phối hợp với các cơ quan trung ương để phân bổ nguồn lực ưu tiên cho người dân vùng sâu, vùng bị cô lập, đảm bảo việc hỗ trợ diễn ra minh bạch – nhanh chóng – hiệu quả.

Biểu tượng của tình hữu nghị Việt – Nhật

Hành động hỗ trợ khẩn cấp của Nhật Bản không chỉ mang ý nghĩa nhân đạo, mà còn là biểu tượng sinh động của mối quan hệ đối tác chiến lược sâu rộng giữa hai nước.
Từ nhiều năm qua, Nhật Bản luôn là một trong những quốc gia đi đầu trong việc giúp Việt Nam ứng phó thiên tai, nâng cao năng lực phòng chống bão lũ và thích ứng biến đổi khí hậu.

Các dự án hợp tác nổi bật:

• Dự án nâng cấp hệ thống đê sông Hồng và sông Đáy (ODA Nhật Bản, 2021–2024).
• Dự án hệ thống cảnh báo lũ sớm vùng Bắc Trung Bộ.
• Chương trình “Tăng cường năng lực quản lý thiên tai cấp cộng đồng” (JICA – Bộ NN&PTNT, 2022–2026).

Sự hỗ trợ năm 2025 tiếp tục khẳng định cam kết của Tokyo trong việc đồng hành cùng Việt Nam xây dựng nền tảng phát triển bền vững, an toàn và kiên cường trước thiên tai.

Việt Nam cảm ơn và đánh giá cao sự giúp đỡ của Nhật Bản

Thay mặt Chính phủ Việt Nam, ông Nguyễn Hoàng Hiệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc đến Chính phủ và nhân dân Nhật Bản: “Sự giúp đỡ kịp thời này không chỉ mang giá trị vật chất, mà còn là nguồn động viên to lớn cho người dân Việt Nam trong lúc khó khăn. Việt Nam luôn trân trọng tình cảm và tinh thần sẻ chia của Nhật Bản.”

Ông Hiệp cũng khẳng định, các lô hàng cứu trợ đã giúp hơn 10.000 hộ dân tại Bắc Ninh, Thái Nguyên và Quảng Ninh có nguồn nước sạch, chỗ ở tạm và điều kiện sinh hoạt cơ bản trong khi chờ khắc phục hậu quả thiên tai.

Từ cứu trợ khẩn cấp đến hợp tác dài hạn

Không dừng lại ở cứu trợ, JICA cho biết đang lên kế hoạch phối hợp cùng Bộ NN&PTNT triển khai các chương trình phục hồi sinh kế sau thiên tai, như:

• Cung cấp giống cây trồng và vật nuôi ngắn ngày;
• Tập huấn kỹ thuật nuôi trồng an toàn trong vùng ngập;
• Hỗ trợ tài chính vi mô cho hộ gia đình mất mát lớn.

Nhật Bản cũng dự kiến mở rộng chương trình đào tạo chuyên gia Việt Nam trong lĩnh vực quản lý thiên tai và ứng phó biến đổi khí hậu, tiếp nối chuỗi dự án hợp tác đã thực hiện thành công tại miền Trung.

Một minh chứng cho mối quan hệ “đối tác vì con người”

Hành động của Nhật Bản tại Việt Nam không chỉ là hỗ trợ thiên tai, mà còn thể hiện triết lý “lấy con người làm trung tâm” – điều mà Tokyo luôn đề cao trong chính sách hợp tác quốc tế.

Giữa bối cảnh thế giới đối mặt nhiều thách thức khí hậu, thiên tai và dịch bệnh, sự đồng hành của Nhật Bản gửi đi thông điệp mạnh mẽ: hợp tác nhân đạo không có biên giới.

Việt Nam và Nhật Bản – hai quốc gia có mối liên kết bền vững về văn hóa, kinh tế và con người – tiếp tục khẳng định rằng tình bạn chân thành được thể hiện rõ nhất trong lúc khó khăn.

Kết luận

2025 đánh dấu thêm một cột mốc đẹp trong quan hệ hữu nghị Việt – Nhật.
Từ những hành động cụ thể như gói viện trợ khẩn cấp của JICA, đến các chương trình hợp tác dài hạn về môi trường và phát triển bền vững, Nhật Bản đã và đang chứng minh vai trò người bạn tin cậy, đối tác trách nhiệm của Việt Nam trong mọi hoàn cảnh.

Cột mốc quan trọng trong quan hệ Việt Nam – Nhật Bản

Việt Nam và Nhật Bản chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 21/9/1973. Trải qua hơn nửa thế kỷ hợp tác, mối quan hệ hai nước đã đạt nhiều thành tựu quan trọng. Đặc biệt, năm 2023 đánh dấu bước tiến lớn khi hai nước chính thức nâng cấp quan hệ lên “Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới”.

Những dấu mốc quan trọng:

• 1973: Thiết lập quan hệ ngoại giao
• 1992: Nhật Bản nối lại viện trợ ODA cho Việt Nam
• 2009: Nâng cấp quan hệ lên “Đối tác chiến lược”
• 2014: Tiếp tục nâng tầm thành “Đối tác chiến lược sâu rộng”
• 2023: Chính thức trở thành “Đối tác chiến lược toàn diện”

Việc Nhật Bản trở thành một trong những đối tác quan trọng nhất của Việt Nam không chỉ thể hiện qua các tuyên bố ngoại giao mà còn được khẳng định qua các dự án hợp tác thực tiễn trên mọi lĩnh vực.

Hợp tác kinh tế – thương mại: Động lực phát triển song phương

Nhật Bản hiện là nhà đầu tư lớn thứ ba tại Việt Nam, với hơn 5.000 doanh nghiệp Nhật đang hoạt động và tổng vốn FDI đạt hơn 70 tỷ USD.

Những lĩnh vực đầu tư trọng điểm:

• Công nghiệp chế biến, chế tạo: Các tập đoàn lớn như Toyota, Honda, Panasonic, Canon… đã xây dựng nhà máy sản xuất tại Việt Nam.
• Hạ tầng giao thông: Nhật Bản là nhà tài trợ chính cho các dự án như tuyến Metro tại TP.HCM, sân bay Long Thành và các dự án đường cao tốc Bắc – Nam.
• Chuyển đổi số (DX) và phát triển xanh (GX): Nhật Bản hỗ trợ Việt Nam trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo.

Ngoài ra, Nhật Bản là đối tác thương mại lớn của Việt Nam với kim ngạch hai chiều đạt hơn 50 tỷ USD mỗi năm. Việt Nam xuất khẩu chủ yếu hàng dệt may, thủy sản, nông sản sang Nhật Bản, trong khi nhập khẩu máy móc, linh kiện điện tử và ô tô từ Nhật.

Hợp tác lao động và giáo dục: Cầu nối bền vững

Nhật Bản hiện là thị trường lao động hàng đầu của Việt Nam với hơn 500.000 lao động Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản theo các chương trình thực tập sinh, kỹ sư và kỹ năng đặc định.

Chương trình hợp tác lao động nổi bật:

• Thực tập sinh kỹ thuật (TTS): Cung cấp cơ hội đào tạo và làm việc cho lao động trẻ.
• Kỹ năng đặc định (Tokutei Ginou): Cho phép người lao động có tay nghề được làm việc lâu dài tại Nhật Bản với mức lương cao.

Hợp tác giáo dục:

• Nhật Bản hiện có 40.000 du học sinh Việt Nam, chiếm tỷ lệ lớn nhất trong số du học sinh nước ngoài tại Nhật.
• Nhiều chương trình học bổng như MEXT, JDS, APU đã hỗ trợ sinh viên Việt Nam học tập tại Nhật Bản.
• Các trường đại học Nhật Bản đẩy mạnh hợp tác với các cơ sở giáo dục Việt Nam để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Giao lưu văn hóa và du lịch: Gắn kết tình hữu nghị

Các sự kiện văn hóa tiêu biểu:

• Lễ hội Việt – Nhật lần thứ 10 (2025): Với chủ đề “Cùng nắm chặt tay nhau – Đến tận mai sau”, lễ hội này thúc đẩy giao lưu văn hóa giữa hai nước.
• Sự kiện đạp xe hữu nghị: Thể hiện tinh thần đoàn kết, đồng thời nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường.
• Tuần lễ phim Nhật Bản tại Việt Nam: Giúp công chúng Việt Nam hiểu hơn về điện ảnh và văn hóa Nhật Bản.

Hợp tác du lịch:

• Năm 2023, hơn 1 triệu khách du lịch Nhật Bản đã đến Việt Nam, trong khi lượng du khách Việt Nam sang Nhật cũng tăng mạnh.
• Nhật Bản đã mở tuyến bay charter từ các thành phố Nhật đến TP.HCM, thúc đẩy giao thương và du lịch.
• Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn với du khách Nhật nhờ thiên nhiên tươi đẹp, ẩm thực phong phú và sự giao thoa văn hóa độc đáo.

Hợp tác quốc phòng và an ninh khu vực

Trong bối cảnh tình hình khu vực diễn biến phức tạp, Việt Nam và Nhật Bản đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực an ninh và quốc phòng.

Các nội dung hợp tác chính:

• Hợp tác an ninh hàng hải: Nhật Bản cung cấp tàu tuần tra và hỗ trợ đào tạo lực lượng cảnh sát biển Việt Nam.
• Đối thoại quốc phòng cấp cao: Hai nước thường xuyên trao đổi về chiến lược an ninh khu vực.
• Hợp tác trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương: Nhật Bản khẳng định cam kết hỗ trợ Việt Nam trong việc bảo vệ chủ quyền và an ninh hàng hải.

Định hướng tương lai: Hợp tác sâu rộng, phát triển bền vững

Những lĩnh vực hợp tác trọng tâm giai đoạn 2025 – 2030:

• Thúc đẩy chuyển đổi số và công nghệ cao
• Phát triển hạ tầng giao thông và đô thị thông minh
• Hợp tác về năng lượng tái tạo và bảo vệ môi trường
• Tăng cường giao lưu nhân dân, mở rộng hợp tác giáo dục và du lịch

Việt Nam và Nhật Bản đang đặt mục tiêu đưa quan hệ song phương lên một tầm cao mới, không chỉ vì lợi ích chung mà còn góp phần duy trì hòa bình, ổn định và phát triển trong khu vực.

Kết luận

Quan hệ Việt Nam – Nhật Bản đang ở giai đoạn phát triển mạnh mẽ nhất, với sự hợp tác toàn diện trên nhiều lĩnh vực. Với nền tảng vững chắc từ quá khứ và những định hướng chiến lược trong tương lai, hai nước hứa hẹn sẽ tiếp tục gắn kết, cùng nhau phát triển và đóng góp tích cực vào hòa bình, thịnh vượng của khu vực. Theo dõi ngay Japanbiz để cập nhật nhiều thông tin hữu ích!